شرکت دانش بنیان چیست؟ آشنایی کامل با انواع، شرایط و مزایای آن
در سالهای اخیر، اصطلاح شرکت دانش بنیان به یکی از پرکاربردترین مفاهیم اقتصادی و فناورانه در ایران تبدیل شده است. این نوع شرکتها با هدف تجاریسازی تحقیقات و نوآوریها شکل گرفتهاند و نقشی کلیدی در رشد اقتصاد مبتنی بر علم و فناوری دارند.
بسیاری از کارآفرینان، دانشجویان و صاحبان کسبوکارهای نوآورانه این سؤال را مطرح میکنند که شرکت دانش بنیان چیست و چگونه میتوان یک کسبوکار را در مسیر دانشبنیان شدن قرار داد. پاسخ به این سؤال میتواند مسیر توسعه بسیاری از استارتاپها و شرکتهای فناور را تغییر دهد.
در این مقاله بهطور کامل بررسی میکنیم شرکت دانش بنیان چیست، چه شرکتهایی میتوانند دانش بنیان شوند، انواع شرکت های دانش بنیان و مزایای شرکت های دانش بنیان را نیز در ادامه مورد توجه قرار خواهیم داد.
اگر قصد دارید کسبوکار خود را در مسیر دانشبنیان قرار دهید، مطالعه این مطلب قطعاً برای شما مفید خواهد بود. در ادامه علاوه بر توضیح اینکه شرکت دانش بنیان چیست، شرایط، مراحل و فرصتهایی که این نوع شرکتها در اختیار کارآفرینان قرار میدهند نیز بررسی خواهد شد.
شرکت دانش بنیان چیست؟
یکی از مهمترین پرسشهایی که برای فعالان حوزه فناوری و استارتاپها مطرح میشود این است که شرکت دانش بنیان چیست و چه تفاوتی با شرکتهای معمولی دارد.
شرکت دانش بنیان به مجموعهای اطلاق میشود که بر پایهی نوآوری، فناوری پیشرفته و دانش تخصصی شکل گرفته است. هدف اصلی چنین شرکتهایی، تبدیل علم و ایده به محصولات و خدمات قابل عرضه در بازار است.
به بیان سادهتر اگر بخواهیم بگوییم شرکت دانش بنیان چیست باید گفت این شرکتها کسبوکارهایی هستند که ارزش اصلی آنها از دانش فنی، تحقیق و توسعه و نوآوری ایجاد میشود، نه صرفاً از سرمایه یا تجارت.
این شرکتها معمولاً توسط نخبگان دانشگاهی، پژوهشگران، یا نیروهای متخصص فنی تأسیس میشوند و با تولید محصولات فناورانه، نقش فعالی در توسعه اقتصاد دانشمحور دارند.
در بسیاری از کشورها، توسعه اقتصاد دانشبنیان یکی از مهمترین راهکارهای افزایش رشد اقتصادی محسوب میشود. به همین دلیل شناخت اینکه شرکت دانش بنیان چیست برای مدیران، کارآفرینان و حتی دانشجویان اهمیت زیادی دارد.
در ایران نیز با حمایت معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری، شرکتهای دانشبنیان به یکی از موتورهای اصلی نوآوری تبدیل شدهاند و هر ساله تعداد زیادی از شرکتها برای دریافت این عنوان اقدام میکنند.
ویژگیهای اصلی شرکت دانش بنیان
برای درک بهتر اینکه شرکت دانش بنیان چیست باید با ویژگیهای اصلی این نوع شرکتها آشنا شویم. این ویژگی ها عبارتند از:
- استفاده از مهارتهای علمی و تخصصی برای تولید محصول
- تمرکز بر نوآوری و فناوری پیشرفته
- قابل ارزیابی بودن محصولات در سامانه دانشبنیان
- نیاز به تأییدیه رسمی از کارگروه ارزیابی شرکتهای دانش بنیان
علاوه بر این ویژگیها، شرکتهای دانشبنیان معمولاً دارای واحد تحقیق و توسعه فعال هستند و بخش قابل توجهی از فعالیت آنها به توسعه فناوریهای جدید اختصاص دارد.
چه شرکتهایی می توانند دانش بنیان شوند؟
پس از اینکه متوجه شدیم شرکت دانش بنیان چیست، سؤال مهم بعدی این است که چه شرکتهایی میتوانند این عنوان را دریافت کنند.
همه شرکتها نمیتوانند عنوان دانش بنیان بگیرند؛ بلکه باید شرایطی مشخص و معیارهایی تخصصی را داشته باشند.
به عبارت دیگر صرف داشتن یک شرکت یا کسبوکار برای دانشبنیان شدن کافی نیست. شرکت باید محصول یا فناوری خاصی ارائه دهد که مبتنی بر دانش و نوآوری باشد.
معیارهای تبدیل به شرکت دانش بنیان
برای تبدیل شرکت به دانش بنیان باید معیارهای زیر وجود داشته باشد.
۱. دارا بودن محصول یا خدمت فناورانه
محصول باید بر پایه دانش، تحقیق، و نوآوری باشد و قابلیت عرضه تجاری داشته باشد.
۲. داشتن تیم متخصص
در شرکت باید حداقل چند کارمند با تحصیلات دانشگاهی مرتبط و سابقه فنی وجود داشته باشد.
۳. نوآوری و فناوری بالا
محصول یا خدمت باید فناوری پیشرفته داشته باشد (نه تکراری یا مونتاژ).
۴. مجوز فعالیت و ثبت قانونی
شرکت باید در سامانه ثبت شرکتها، بهصورت رسمی ثبت شده باشد.
۵. تأیید کارگروه ارزیابی
در نهایت، ارزیابی نهایی توسط معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری انجام میشود.
شناخت دقیق این معیارها به ما کمک میکند بهتر بفهمیم شرکت دانش بنیان چیست و چه شرایطی برای تبدیل شدن به آن وجود دارد.
دستههایی که معمولاً میتوانند دانش بنیان شوند
بسیاری از افراد هنگام بررسی اینکه شرکت دانش بنیان چیست تصور میکنند این شرکتها فقط در حوزه فناوری اطلاعات فعالیت دارند، در حالی که چنین نیست.
در واقع حوزههای مختلفی میتوانند دانشبنیان باشند، از جمله:
- شرکتهای فعال در حوزه نرمافزار و فناوری اطلاعات
- شرکتهای زیستفناوری Biotech و دارو و مهندسی پزشکی
- شرکتهای طراحی و ساخت تجهیزات صنعتی پیشرفته
- شرکتهای حوزه انرژیهای نو، نانو و مواد پیشرفته
- شرکتهای هوافضا، رباتیک و هوش مصنوعی
- شرکت های نفت و گاز و پتروشیمی
- شرکت های برق و الکترونیک و مخابرات
این گستردگی حوزهها نشان میدهد مفهوم شرکت دانش بنیان چیست محدود به یک صنعت خاص نیست.
انواع شرکت های دانش بنیان
برای درک کامل اینکه شرکت دانش بنیان چیست باید بدانیم این شرکتها به چند دسته تقسیم میشوند.
تقسیمبندی شرکتهای دانشبنیان در ایران بر اساس سطح فناوری و نوع فعالیت صورت میگیرد. طبق دستورالعمل رسمی معاونت علمی، این شرکتها به چند دسته کلی تقسیم میشوند:
۱. شرکتهای دانش بنیان نوپا
شرکت هایی با فروش اظهارنامه ای کمتر از 5 میلیارد تومان در سال مالی گذشته
این شرکتها معمولاً در ابتدای مسیر توسعه فناوری قرار دارند و تمرکز آنها بیشتر بر تحقیق و توسعه است.
۲. شرکتهای دانش بنیان نوآور
شرکت هایی با فروش اظهارنامه ای بیش تر از 5 میلیارد تومان در سال مالی گذشته و سهم فروش کل کمتر از 50 درصد
این دسته از شرکتها معمولاً محصولات فناورانه خود را وارد بازار کردهاند اما هنوز بخش قابل توجهی از فعالیت آنها تحقیقاتی است.
۳. شرکتهای دانش بنیان فناور
شرکتهایی با فروش اظهارنامه ای بیش تر از 5 میلیارد تومان در سال مالی گذشته و سهم فروش کل بیشتر از 50 درصد
این شرکتها در مرحله بلوغ فناوری قرار دارند و بخش عمده درآمد آنها از فروش محصولات دانشبنیان به دست میآید.
هر یک از انواع شرکت های دانش بنیان برای دریافت حمایتها، باید از کارگروه ارزیابی تأییدیه رسمی بگیرند.
مزایای شرکت دانش بنیان
یکی از دلایلی که باعث شده افراد زیادی درباره این موضوع تحقیق کنند که شرکت دانش بنیان چیست، مزایای قابل توجه این شرکتها است.
مزایای شرکت دانش بنیان سبب شده بسیاری از کارآفرینان و نوآوران، مسیر تأسیس چنین شرکتهایی را دنبال کنند.
۱. معافیتهای مالی و مالیاتی
شرکتهای تأییدشده میتوانند از معافیت مالیاتی برای درآمد حاصل از فعالیتهای فناورانه برخوردار شوند.
۲. تسهیلات و وامهای کمبهره
- وامهای توسعه فناوری از صندوق نوآوری و شکوفایی
- تسهیلات سرمایه در گردش با بهره پایین
۳. حمایت برای ورود به بازار و صادرات
حمایتهای دولتی جهت معرفی محصولات دانشبنیان در نمایشگاهها، بازارهای بینالمللی و صادراتی.
۴. امکان دریافت امریه دانش بنیان
این شرکتها میتوانند سرباز امریه تخصصی جذب کنند که خود نوعی حمایت منابع انسانی محسوب میشود.
۵. کمک به رشد تکنولوژیک کشور
فعالیت شرکتهای دانشبنیان موجب اشتغال نخبگان، توسعه فناوری داخلی و جلوگیری از وابستگی خارجی میشود.
به همین دلیل بسیاری از متخصصان معتقدند شناخت اینکه شرکت دانش بنیان چیست میتواند مسیر توسعه اقتصادی کشور را تغییر دهد.
فرایند دریافت تأییدیه شرکت دانش بنیان
برای بسیاری از کارآفرینان، پس از درک اینکه شرکت دانش بنیان چیست، مهمترین سوال این است که چگونه میتوان این عنوان را دریافت کرد.
برای تبدیل شدن به شرکت دانشبنیان، باید مراحل رسمی زیر را طی کنید:
- ثبت شرکت در سامانه ثبت شرکتها
- ایجاد حساب در سامانه ارزیابی شرکتهای دانش بنیان
- بارگذاری مدارک و مستندات فنی و مالی شرکت
- بررسی اولیه توسط کارشناسان معاونت علمی
- ارزیابی تخصصی و صدور گواهی دانشبنیان
گواهی معمولاً یک سال اعتبار دارد و باید تمدید شود.
درک این فرآیند کمک میکند متوجه شویم مسیر تبدیل شدن به شرکت دانشبنیان چگونه طی میشود و دقیقتر بدانیم شرکت دانش بنیان چیست.
چالشها و نقاط ضعف احتمالی
با وجود تمام مزایا، در بررسی اینکه شرکت دانش بنیان چیست باید به چالشهای احتمالی نیز توجه کرد.
هرچند شرکتهای دانشبنیان فرصتهای بزرگی دارند، با برخی چالشها نیز مواجه هستند:
- طولانی بودن فرآیند ارزیابی و اخذ تأییدیه
- رقابت زیاد در حوزههای فناوری
- نیاز به سرمایهگذاری اولیه بالا
- کمبود نیروی متخصص در برخی رشتهها
با این حال بسیاری از کارآفرینان معتقدند مزایای این مسیر بسیار بیشتر از چالشهای آن است.
سوالات متداول
1- چگونه بفهمم شرکت من دانش بنیان شده است؟
با ورود به سامانه «daneshbonyan.ir» میتوانید نام شرکت را جستجو کنید و وضعیت تأیید را مشاهده نمایید.
2- آیا شرکتهای نوپا هم میتوانند دانشبنیان شوند؟
بله، اگر محصولشان نوآورانه و قابل توسعه باشد، بهعنوان «نوپا دانشبنیان» ثبت میشوند.
3- مدت اعتبار تأییدیه شرکت دانش بنیان چقدر است؟
معمولاً یک سال بوده و با انجام ارزیابی مجدد قابل تمدید است.
4- آیا شرکتهای دانشبنیان فقط در حوزه فناوری اطلاعات هستند؟
خیر، در تمامی حوزههای علمی، صنعتی، پزشکی، زیستفناوری، کشاورزی و حتی طراحی فعالیت دارند.
جمعبندی
در یک نگاه کلی، شرکت دانش بنیان پلی است میان دانشگاه و صنعت. این شرکتها با تبدیل ایدهها و تحقیقات علمی به محصول قابل فروش، موتور محرک اقتصاد دانشمحور کشور هستند.
اگر هنوز برایتان سؤال است که شرکت دانش بنیان چیست باید گفت این شرکتها در واقع کسبوکارهایی هستند که ارزش اصلی آنها از دانش، فناوری و نوآوری ایجاد میشود.
اگر شما کارآفرین، محقق یا مهندس هستید و محصول یا خدمت فناورانهای دارید، مسیر دانشبنیان شدن برایتان دریچهای به حمایتهای مالی، مالیاتی و بازارهای بزرگتر خواهد بود.
با شناخت انواع شرکت های دانش بنیان، مزایای آنها و شرایط تبدیل شدن به شرکت دانش بنیان میتوانید گام بعدی رشد کسبوکارتان را هوشمندانه بردارید.
در نهایت آشنایی کامل با این موضوع که شرکت دانش بنیان چیست میتواند به بسیاری از کسبوکارهای نوآور کمک کند تا سریعتر رشد کنند و در بازار رقابتی موفقتر عمل کنند.
