نوشتن قرارداد خوب

نوشتن قرارداد خوب مستلزم آگاهی از قوانین و مسائل حقوقی مرتبط با موضوع قرارداد است. قراردادها یکی از ارکان مهم در فعالیت شرکت‌ها و همچنین معاملات میان اشخاص به شمار می‌روند و می‌توانند حقوق و تعهدات طرفین را به‌صورت دقیق مشخص کنند. به همین دلیل، توجه به اصول نوشتن قرارداد خوب نقش مهمی در جلوگیری از اختلافات و مشکلات حقوقی در آینده دارد.

در هر قرارداد نکات و جزئیات بسیار بااهمیتی وجود دارد که باید پیش از امضا به‌درستی بررسی و تنظیم شوند. مشخصات کامل طرفین، موضوع قرارداد، میزان تعهدات، مبلغ و نحوه پرداخت، مدت قرارداد، شرایط فسخ و نحوه حل اختلاف از جمله مواردی هستند که در تنظیم قرارداد باید مورد توجه قرار گیرند. عدم اشراف بر هر یک از این موارد می‌تواند زمینه بروز اختلاف یا طرح دعوا میان طرفین را فراهم کند.

نوشتن قرارداد خوب تنها به درج توافقات اولیه میان طرفین محدود نمی‌شود؛ بلکه لازم است مفاد قرارداد به‌گونه‌ای روشن و بدون ابهام نوشته شوند تا هر یک از طرفین نسبت به حقوق، مسئولیت‌ها و تعهدات خود آگاهی داشته باشند. هرچه قرارداد دقیق‌تر و متناسب با موضوع معامله یا همکاری تنظیم شود، احتمال برداشت‌های متفاوت و اختلافات حقوقی نیز کاهش پیدا می‌کند.

 تعریف قرارداد

برای آنکه بدانیم منظور از نوشتن قرارداد خوب چیست، باید ابتدا قرارداد را تعریف نماییم. قانون بر اهمیت قراردادها تأکید کرده و آن را یکی از دلایل اثبات حقانیت در دعاوی مرتبط با قرارداد می‌داند. در ماده ۱۸۳ قانون مدنی در تعریف عقد یا قرارداد آمده است: «عقد عبارت است از اینکه یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری نمایند و مورد قبول آنها باشد».

بنابراین مشاهده می‌شود که در قانون بر اختیاری بودن عقد قرارداد، اراده افراد، مسئولیت‌ها و تعهدات طرفین تأکید شده است. به همین دلیل، در نوشتن قرارداد خوب باید توافق و تعهدات طرفین به‌صورت روشن و دقیق مشخص شود تا از بروز ابهام و اختلاف در آینده جلوگیری شود.

قوانین حاکم بر قراردادها

قوانین حاکم بر قراردادها بر دو قسم هستند. “قوانین امری” و “قوانین تکمیلی”. قوانین امری را می توان قوانین حاکمیتی دانست که قلمرو رای و نظر مردم را تعیین می کند. به عبارتی محدودیت هایی را برای افراد در نظر می گیرد. مانند قانون کار، قانون بیمه و…

قانون امری و قرارداد

افراد باید بگونه ای قرارداد میان خود را تنظیم نمایند که با قوانین امری در تعارض نباشد. به عنوان مثال در یک قرارداد کار، نمی توان چنین قید نمود که کارفرما تعهدی در قبال بیمه کارگر ندارد. چرا؟ چون این موضوع در تعارض با قانون کار خواهد بود. ممکن است در قرارداد کارفرما و کارگر بر عدم تعهد بیمه ای کارفرما توافق شده باشد. حتی آن را در دفتر اسناد رسمی هم به ثبت رسانیده باشند. باید دانست چنین قراردادی نافذ نبوده و از اعتبار لازم برخوردار نیست. زیرا با قانون کار به عنوان یک قانون امری منافات دارد.

قانون تکمیلی و قرارداد

در مورد قانون تکمیلی این قانون اجازه هر گونه توافقی در قرارداد را به افراد می دهد. مثلاً در مورد حق فسخ این اختیار به حریدار و فروشنده داده می شود نوع فسخ را تعیین نمایند. توافق و یا عدم توافق بر سر یک موضوع نظیر حق فسخ ممکن است موضوع را به نفع یکی و ضرر دیگری تغییر دهد. مثلا در قرارداد خرید و فروش اگر طرفین در مورد حق فسخ سکوت کرده باشند. در هنگام برگشت خوردن چک خریدار، فروشنده حق فسخ ندارد.

قرارداد شفاهی و کتبی

 

بر اساس قانون می توان قرارداد را به صورت شفاهی و یا کتبی تنظیم نمود. با این وجود در شرایط حاضر که پیچیدگی های زیادی در روابط میان افراد بوجود آمده است امکان ندارد با توافق ضمنی میان افراد بتوان در زمان بروز اختلاف، حقانیت میان افراد را اثبات نمود. بنابراین بهتر است قراردادها به صورت مکتوب و کاملا حرفه ای تنظیم شوند.

تعارض میان “عنوان و”محتوای” قرارداد

اگر در تنظیم یک قرارداد، تعارضی میان عنوان قرارداد با محتوا یا متن نگارش‌شده در قرارداد وجود داشته باشد، حق تقدم با محتوا خواهد بود. ماده ۴۶۳ قانون مدنی نیز بر این موضوع تأکید نموده است: «اگر در بیع شرط معلوم شود که قصد بایع حقیقت بیع نبوده است احکام بیع در آن مجری نخواهد بود».

برابر مفاد این ماده از قانون، اگر عنوان یک قرارداد مشارکت باشد ولی مفاد قرارداد نوعی رابطه کارگر و کارفرمایی را نشان دهد، اصل بر محتوا خواهد بود. بنابراین در نوشتن قرارداد خوب باید علاوه بر انتخاب عنوان مناسب، به محتوای قرارداد و نوع تعهدات طرفین نیز توجه شود.

از آنجا که در قانون، قصد و نیت عامل اصلی قرارداد در نظر گرفته شده است، بر عهده کارگر است که اثبات نماید کارفرما مثلاً قصد فریب او را داشته است. به عبارتی، باید اثبات نماید این قرارداد از نوع شراکت نیست و قرارداد کار محسوب می‌گردد.

مسئولیت اشخاص حقیقی و حقوقی در قرارداد

باید دقت کنیم در هنگام تنظیم یک قرارداد با چه کسی و با چه میزان از مسئولیت مواجه هستیم. به عنوان مثال اگر شما طی یک قرارداد از شرکتی خرید کرده باشید در صورت وجود مشکل، شما باید علیه شرکت طرح دعوا نمایید. اما اگر شرکت مال و اموالی نداشته باشد و یا در صورت وجود اموال، آن ها متعلق به سهامداران باشد چیزی عاید شما نخواهد شد. پس باید دقت کرد با چه کسی و با چه میزان مسئولیت قرارداد می بندیم. در مثال مورد نظر ممکن است مدیران شرکت مسئولیت تضامنی در برابر بدهی های شرکت داشته باشند. در این صورت موضوع فرق می کند و می توان به آن ها برای اخذ طلب مراجعه نمود.

تعداد افراد در یک طرف قرارداد

در یک قرارداد بسیار مهم است که طرف قرارداد شما چه فرد یا افرادی هستند. آیا شما با یک نفر قرارداد منعقد نموده اید یا چند نفر. اگر چند نفر باشند شرط تضامنی مهم است. مثلا در قرارداد خرید و فروش اگر خریدار چند نفر باشد فروشنده برای طلب خود نمی تواند همه وجه قرارداد را از یک نفر بخواهد مگر آنکه شرط تضامنی را در قرارداد ذکر شده باشد.

لزوم شناسایی هویت طرف قرارداد

باید دقت نمایید طرف قرارداد شما شخص حقیقی است یا حقوقی. اگر شخص حقوقی باشد باید حتماً در مورد شناسه ملی او اقدام نمایید. زیرا بدون شناسه ملی، در حقیقیت شما با شخص فاقد هویت قرارداد منعقد نموده اید. اگر دچار مشکل شوید بسیار سخت خواهد بود که به طلب خود برسید. بناربراین در قراردادهای با اشخاص حقوقی آخرین تغییرات شرکت و اساسنامه آن را مطالعه و بررسی نمایید.

هویت امضاء کنندگان قرارداد

در هنگام عقد قرارداد بسیار مهم است که شما از هویت واقعی امضاء کنندگان قرارداد مطلع باشید. مثلا در قرارداد با شرکت ها معمولاً امضاء کنندگان قرارداد مدیر عامل و رییس هیئت مدیره هستند. اگر افرادی به عنوان نماینده یا تحت عناوین دیگر مثلاً کارگزار و … خواستند قرارداد را امضاء نمایند. شما باید به چنین قراردادهایی به دیده شک بنگرید زیرا فاقد وجاهت قانونی خواهد بود.

البته ممکن است وکیل قانونی یک شرکت و یا یک فرد، چنین حقی را داشته باشد. در این صورت باید در خصوص: “اصالت وکالت نامه”، “اعتبار زمانی” و “حدود اختیار وکیل” حتماً بررسی دقیق انجام شود.

اهمیت مدت زمان قرارداد

گاهی میان طرفین قرارداد در خصوص مدت زمان قرارداد و تعهدات یکی از طرفین، اختلاف ایجاد می‌شود. در این صورت باید میان زمان اجرای قرارداد و زمان اجرای تعهدات فرد متعهد در قرارداد تفکیک قائل شد؛ زیرا هر یک در شرایط مختلف آثار متفاوتی خواهند داشت. توجه به این موضوع در نوشتن قرارداد خوب اهمیت زیادی دارد و می‌تواند از بروز اختلافات بعدی جلوگیری کند.

مثلاً فرض کنید در یک قرارداد ساخت، مدت زمان قرارداد ۳ سال باشد، ولی زمانی برای اجرای تعهدات سازنده قید نشده باشد. در این صورت، با پایان مدت زمان ۳ سال، قرارداد به اتمام رسیده است و طرف دیگر ممکن است نتواند صرفاً با استناد به قرارداد، سازنده را به تکمیل پروژه و ایفای تعهدات خود مجبور نماید. بنابراین در نوشتن قرارداد خوب باید مدت قرارداد و زمان انجام هر یک از تعهدات به‌صورت دقیق مشخص شود تا حقوق طرفین در پایان قرارداد با مشکل مواجه نشود. مگر آنکه بر اساس شرایط قرارداد، امکان مطالبه خسارت ناشی از عدم انجام تعهد وجود داشته باشد.

راه حل مناسب برای ایفای تعهدات مجری قرارداد

اگر قراردادی میان دو طرف منعقد شده است که یک طرف باید پروژه ای را تکمیل یا احداث نماید بهتر است برای حصول نتیجه بهتر مدت زمان اجرای پروژه به بازه های زمانی ریزتر تسهیم شود تا در مرحله بتوان تعهد مجری را پیگیری و مطالبه و در صورت لزوم خسارت را دریافت و یا نیبت به توقف عملیات یا خاتمه قرارداد اقرام نمود.

مشاوره برای نوشتن قرارداد خوب

بهترین مسیر برای نوشتن یک قرارداد خوب پرداخت اندکی هزینه و برخورداری از مزیت مشاوره حقوقی برای قرارداد  برای ممانعت از هر گونه خسارت در آینده خواهد بود. در این زمینه با ما در ارتباط باشید.